(2004) Σιατιστινή Ντοπιολαλιά

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ


Στην σειρά των εκδόσεων της Μανούσειας Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σιάτιστας το τέταρτο βιβλίο είναι η επανέκδοση σε ένα τόμο των δύο πονημάτων του Σιατιστινού συγγραφέα και ζωγράφου, συνταξιούχου δάσκαλου Μιχαήλ Γ. Χατσιούλη. Τα Σιατσνά και το «Όσα μύθια τόσα αλήθεια» είχαν εκδοθεί από τον ίδιο το 1992 το πρώτο, το γλωσσάρι της Σιατιστινής ντοπιολαλιάς (επανεκδόθηκε και το 1995) και το δεύτερο μέρος, η συλλογή από ανέκδοτα, παροιμίες και ευτράπελες ιστορίες από την ζωή των κατοίκων της Σιάτιστας, το 1996. 

Το αίτημα του συμπολίτη μας συγγραφέα για την επανέκδοση των δύο από καιρό εξαντληθέντων βιβλίων σε ένα τόμο με δαπάνες της βιβλιοθήκης, έγινε δεκτό από την διοίκησή της και έτσι διαθέτουμε σήμερα στους αναγνώστες το και από αισθητική άποψη αξιόλογο βιβλίο, με τίτλο «ΣΙΑΤΙΣΤIΝΗ ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΑ ΤΑ ΣΙΑΤΣΝΑ-ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ»

Άριστος γνώστης του τοπικού μας ιδιώματος, συστηματικός ερανιστής του γλωσσικού πλούτου αλλά και δεινός χρήστης του χρωστήρα, γιατί είναι και καταξιωμένος ζωγράφος ο Μ. Χατσιούλης, κάνει πιο ευχάριστο το ανάγνωσμα καθώς συνοδεύει αρκετά κείμενά του με σκίτσα και ανεικονικό διάκοσμο, άψογα σχέδια από τα αρχοντικά της Σιάτιστας και τους φεγγίτες τους, τις εκκλησίες και τα καμπαναριά τους, από αντικείμενα, (νοικουκυράτα ή αγγειά) του παραδοσιακού καθημερινού βίου. 

Αλφαβητικά ταξινομημένες οι σιατσνές λέξεις στο πλούσιο γλωσσάρι,παροιμιώδεις φράσεις και αλληγορικές εκφράσεις, παροιμίες και ρητά, ανέκδοτα και ιστορίες «χόσκιες», της καθημερινότητας των Σιατιστινών, οι οποίοι ζούσαν παραδοσιακά μέχρι και τη δεκαετία του 50, «ακούγονται» στη σημερινή πραγματικότητα σαν παραμύθια και βυθίζουν τον αναγνώστη στη νοσταλγία της παλιάς καλής εποχής. 
Σ' «ικείνα τα χρόνια» όπου χαρακτήριζαν τις ανθρώπινες σχέσεις η ντομπροσύνη και η μπέσα, ο πηγαίος σεβασμός και η αλληλεγγύη. Σε μια κοινωνία που η νοικοκυροσύνη και η αρχοντιά χρωμάτιζαν όλα τα κοινωνικά στρώματα. 

Οι συνήθειες και τα «αντέτια» της, συνεκτικός ιστός κάθε παραδοσιακής κοινωνίας, έδεναν γερά τους ανθρώπους που με την εργατικότητα και τη φιλοπατρία τους εξασφάλιζαν στη Σιάτιστα πρωτεύουσα θέση στο Δυτικομακεδονικό χώρο. 

Μύθια και αλήθεια, εξιστορημένα από ταλαντούχους αφηγητές και με πρωταγωνιστές πρόσωπα γνωστά, καταθέτει ο Μ. Χατσιούλης στο βιβλίο του.Έντονες αναμνήσεις των χρόνων της νιότης του και σα δάσκαλος που με ευαισθησία παρακολουθεί την εξέλιξη της πατρίδας του, δηλώνει στο συναρπαστικό του επίλογο απογοήτευση και πόνο, γιατί η κακιά μάγισσα, ο σύγχρονος πολιτισμός, μαζί με την υλική πρόοδο και την προκοπή έφερε ξενότροπες αξίες που υποκατέστησαν αξίες και αρχές αιώνων με λαμπερά αλλά φθηνά πρότυπα, ανούσιου περιεχομένου και πρόσκαιρης διάρκειας.Είναι κι'αυτός ένας σοβαρός λόγος να διαβάσουμε το βιβλίο ή να ξαναδιαβάσουμε τα βιβλία του Μιχαήλ Χατσιούλη.Είναι μια ευκαιρία να γνωρίσουμε ένα από τα ουσιώδη στοιχεία της πολιτιστικής μας ταυτότητας, το γλωσσικό μας πλούτο.

Σιάτιστα Απρίλιος 2004

Ο Διευθυντής
της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σιάτιστας
Μάνιος Παναγιώτης

 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΣΙΑΤΙΣΤΙΝΗ ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΑ

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ

Πριν από δύο περίπου χρόνια με αίτηση μου προς την Εφορία της Μανούσειας Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σιάτιστας έθετα στη διάθεση της τα κείμενα των δύο μου βιβλίων, 1ο «ΤΑ ΣΙΑΤΣΝΑ» (Γλωσσάριο του Σιατιστινού Γλωσσικού Ιδιώματος) και 2ο «ΟΣΑ ΜΥΘΙΑ ΤΟΣΑ ΑΛΗΘΕΙΑ»(Συλλογή από Σιατιστινές παροιμίες, ευτράπελες ιστορίες κ.λ.π.) και ζητούσα, στα πλαίσια της δυνατότητας που έχει η βιβλιοθήκη να προβαίνει σε διάφορες εκδόσεις, την έκδοση αυτών σε ένα τόμο με τον τίτλο «ΣΙΑΤΙΣΤΙΝΗ ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΑ».'Ετσι ύστερα από απόφαση της Εφορείας της Μανούσειας Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σιάτιστας η επιθυμία μου αυτή πραγματοποιείται τώρα.

Αγαπητέ αναγνώστη

Το σύνολο των συναισθημάτων, που γέννησαν μέσα μου την ιδέα να συγκεντρώσω, να φυλάξω και να παρουσιάσω τις δύο παραπάνω συλλογές, πριν από αρκετά χρόνια, τα ίδια συναισθήματα, με διακατέχουν και τώρα, που ετοιμάζω την επανέκδοση σε ένα τόμο, των δύο αυτών Συλλογών.

Στη νέα αυτή έκδοση προσπάθησα να παρουσιάσω καινούργια στοιχεία με νέα διάταξη, περισσότερες επεξηγήσεις και πολλά γλωσσικά παραδείγματα, που τα θεώρησα απαραίτητα.Η δεύτερη αυτή προσπάθεια θα μείνει και πάλι μια απλή συλλογή από λέξεις και φράσεις  χωρίς σχόλια, χωρίσ ετυμολόγηση και χωρίς έρευνα για την προέλευση των λέξεων αυτών.Αυτό και πάλι το αφήνω στους ειδικούς.

Οι πηγές δεν είναι γραπτά κείμενα, που οπωσδήποτε έχουν υποστεί μια κάποια επεξεργασία και ένα ξεκαθάρισμα τυχόν σφαλμάτων, αλλά χρησιμοποιήθηκε ο πηγαίος προφορικός λόγος, από στόματα απλά, χωρίς καμιά παραπέρα επεξεργασία, γι'αυτό υπάρχει περίπτωση να παρουσιαστούν μερικές διαφορετικές απόψεις.Επίσης η νέα αυτή έκδοση δεν περιέχει συλλογές ολοκληρωμένες αφού οι πηγές πληροφόρησης σήμερα είναι ελάχιστες (κατά το παρελθόν, όπου υπήρχαν πολλές πηγές, δεν έγινε σχεδόν καμιά προσπάθεια συγκεντρώσεως των στοιχείων αυτών, παρά μόνο αποσπασματικά, σαν γλωσσάρια διαφόρων κειμένων) αφ'ενός και αφ'ετέρου μια γλώσσα, όπως η Ελληνική, που είναι ένα απέραντο γλωσσικό μεταλλείο και που από χιλιάδες χρόνια συσσωρεύτηκαν γλωσσικοί θησαυροί, είναι δύσκολο να ολοκληρωθεί.Έχω τη γνώμη ότι το μόνο που μπόρεσα είναι να «σκαλίσω» μόνο την επιφάνεια του μεγάλου αυτού Ελληνικού Γλωσσικού Μεταλλείου.

Για την παρουσίαση και απόδοση φωνητικά των ιδιωματικών λέξεων, χρησιμοποιώ και πάλι τον απλό τρόπο γραφής, με τη χρήση και μόνο των στοιχείων της ελληνικής αλφαβήτου, αν και γνωρίζω ότι για πολλές λέξεις δεν αποδίδεται φωνητικά η αυθεντικότητα τους.Το κάνω αυτόι για να μη δυσκολέψω τον αναγνώστη με την παρεμβολή ξένων γραμμάτων και συμβόλων, μια που το βιβλίο μου αυτό απευθύνεται σε ευρύ κοινό, χωρίς ειδικές γνώσεις.

Σιάτιστα 15 Απριλίου 2004

ΜΙΧΑΗΛ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗΣ

5°C

Σιάτιστα

Light Rain

Humidity: 87%

Wind: 25.75 km/h

  • 24 Mar 2016 9°C 3°C
  • 25 Mar 2016 8°C -2°C